Nederlandse Vereniging voor Parasitologie
Netherlands Society for Parasitology

Tot de verwekkers van cutane leishmaniasis van de Oude Wereld behoren:

•  L. major, L. tropica en L. aethiopica

Phylum: Protozoa (dierlijke eencelligen)
Subphylum: Sarcomastigophora (flagellaten en amoeben)
Orde: Kinetoplastida
Familie: Trypanosomatidae
Genus: Leishmania

Sub-genus: Leishmania

Men loopt een infectie met L. aethiopica op via de beet van een vrouwelijke geïnfecteerde zandvlieg (geslacht: Phlebotomus).

De parasiet kan niet van mens tot mens worden overgedragen, de zandvlieg als tussengastheer is altijd noodzakelijk. Er is een zoogdier reservoir, o.a. klipdassen (Hyrax)

Risicogroepen:

• onbeschermde reizigers naar verspreidingsgebied
• militairen die werkzaam zijn in het verspreidingsgebied (UN soldaten in het grensgebied van Ethiopië en Eritrea)
• personen afkomstig uit het verspreidingsgebied (immigranten)

Zie Medische Parasitologie: hoofdstuk 3.2, pagina 34-40.

Eenvoudige uitleg:
De parasiet wordt via de beet van een zandvlieg (dit is een heel klein mugje) overgebracht. De parasiet nestelt zich in gespecialiseerde immuuncellen (de macrofagen) van de huid waar ze zich kunnen vermenigvuldigen. Op de plaats van de steek ontstaat een zweer, die naar mate de tijd verstrijkt steeds groter kan worden. Een andere zandvlieg kan weer parasieten opnemen door op de plek van de zweer of uit een geïnfecteerd lymfevat een nieuw bloedmaal te nemen.

Afbeeldingen:
Zie CDC (alle Leishmania soorten zijn morfologisch identiek)

Internet:
Filmpje over Leishmania infectie
Omschrijving cyclus WHO (Engels)
Informatie voor reizigers (gericht op USA)
Omschrijving cyclus CDC (Engels)

Leishmaniasis veroorzaak door L. aethiopica is in Nederland een import ziekte.

Het aantal patiënten varieert, enkele per jaar, maar kan mogelijk toenemen, voornamelijk door verhoogde immigratie vanuit het gebied, toerisme en door Nederlandse deelname aan vredesmissies in de regio . De ziekte leidt niet tot morbiditeit of mortaliteit, maar kan bij uitzonderlijke gevallen leiden tot beschadiging van de mucosale gedeelten van het gezicht (bij de mucosale vorm van de ziekte) of tot aantasting van grote oppervlakten van de huid (bij de diffuse vorm van de ziekte).

LCI protocol: niet aanwezig

Cutane leishmaniasis veroorzaakt door L. aethiopica is geen meldingsplichtige ziekte

Voor een recente publicatie over cutane leishmaniasis als import ziekte in Nederland zie:
Zeegelaar J.E. et al. (2005). Changing patterns of imported cutaneous leishmaniasis in the Netherlands. Clin. Exp. Dermatol. 30: 1-5.

zie Medische Parasitologie pagina 32 voor afnemen materiaal vanuit huidlesie

Giemsa kleuring van diagnostische preparaten verkregen vanuit de huidlesie

Media voor kweek van Leishmania parasieten (indirecte diagnostische methode)
Voor Moleculaire diagnostiek: zie Medische Parasitologie hoofdstuk 12-2 (pagina 221)

Zie Medische Parasitologie: hoofdstuk 3.2, pagina 34-40.

Leishmaniasis veroorzaakt door L. aethiopica kan zich in drie vormen manifesteren:

• cutaan; traag ontwikkelende aandoening van de huid, die zich meestal manifesteert in de vorm van kleine niet-ulcererende lesies, vaak in het gezicht. Het geheel kan zich uitbreiden tot een plaque, welke zeer traag heelt ( kan tot 5 jaar duren). Zowel volwassen als kinderen kunnen geïnfecteerd raken. De prevalaentie kan in sommige gebieden oplopen tot 40%
• muco-cutaan: manifesteert zich als uitbreiding van de cutane lesie op de rand van neus en lippen. Echter de destructie van het slijmvlies is veel minder rigoureus als bij L. braziliensis. De ziekte kan voor vele jaren persisteren.
• Diffuus-cutaan: dit gebeurt in ongeveer 1 op de 10.000 infecties met L. aethiopica. De primaire lesie verwordt niet tot een zweer, maar spreid zich over een periode van enkele jaren uit over de huid en de parasieten kunnen, door zich te verplaatsen via het bloed, ook andere delen van de huid bereiken. Groteske misvorming van de aangetaste delen (bijvoorbeeld het gezicht en de ledematen) kan optreden. De ziekte geneest meestal niet spontaan

Zie ook: WHO/TDR site

L. aethiopica reageert meestal slecht (niet) op de standaard gebruikte medicatie van andere vormen van cutane leishmaniasis. Meestal is systemische behandeling noodzakelijk.

Voor de behandeling van cutane leishmaniasis dient u zich eerst te vervoegen naar uw huisarts, deze kan u doorverwijzen naar een ziekenhuis of polikliniek welke gespecialiseerd is in de behandeling van tropische huidaandoeningen.

Voor het vaststellen van de diagnose cutane leishmaniasis kunnen kleine huidbiopten worden afgenomen voor microscopisch en moleculair biologisch onderzoek. Bloed onderzoek vindt zelden plaats. Het kan enkele weken duren voordat de diagnose definitief kan worden vastgesteld. Ook de behandeling kan enige tijd in beslag nemen. In de meeste gevallen blijft er litteken weefsel over na behandeling.

Voor vakinhoudelijke informatie of overleg (alleen voor professionals) over diagnostiek en behandeling van Leishmania kan contact worden gezocht met een van de diagnostische centra.

Onderzoek naar de diagnostiek van cutane leishmaniasis wordt gedaan bij de afdeling Parasitologie van het Koninklijk Instituut voor de Tropen, de afdeling Parasitologie van het LUMC,  en de afdeling Parasitologie en Mycologie van het RIVM. Tevens verricht het KIT in samenwerking met de afdeling Tropische Dermatologie van het Academisch Medisch Centrum in Amsterdam onderzoek naar de behandeling van cutane leishmaniasis.